Ảnh hồ sơ của Chanh Trần

* Giới thiệu chung:

– Mít là một loài cây trồng phổ biến ở mọi miền trên đất nước ta. Cây mít cho ta những quả mít thơm lừng, ngon ngọt và không kém phần bổ dưỡng, cây mít cho ta bóng mát trong những cơn nắng oi ả, không chỉ thế, cây mít còn là nguồn dược liệu quý trong y học. Ngoài ra gỗ mít là một loại gỗ quí, không những dùng trong xây dựng mà đôi khi còn được sử dụng để sản xuất các dụng cụ âm nhạc như các loại mộc cầm chế tác, những đồ gỗ thủ công mỹ nghệ…

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-mit-2

– Tên khoa học:  Artocarpus heterophyllus.

– Họ thực vật: Moraceae (họ Dâu Tằm).

* Mô tả:

– Cây mít thuộc loại cây gỗ cao từ 10 – 15m, vỏ dày màu xám sẫm, cánh nhánh nhiều. Cành non có lông và vết vòng lá kèm.

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-mit-5

Lá mít.

– Lá mít là loại lá đơn, mọc cách, phiến lá dày hình trái xoan nguyên hay chia thùy về một phía, có những lông móc dễ rụng, dài 9-20cm. Lá có hình trứng ngược, đầu có mũi tù ngắn, mặt trên màu lục đậm bóng, cuống lá dài 1 – 2,5cm. Lá mít có lá kèm lớn, dính thành mo ôm cành, sớm rụng.

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-mit-4

Quả mít còn non.

– Hoa mít xuất hiện trên những cuống ngắn, thô, phân nhánh, mọc trên thân chính hoặc trên các cành lớn. Hoa đơn tính, có hoa đực, hoa cái riêng mọc trên cùng một cây. Cụm hoa đực dài, gồm nhiều hoa, có lông tơ mềm, lá bắc hình khiên, bao hoa hình ống gồm 2 cánh dính nhau ở đỉnh. Cụm hoa cái có hình bầu dục ở ngay trên thân hoặc các cành già, không có cánh, mọc sát nhau trên cùng một trục, mỗi cụm có tới vài trăm hoa, nhụy chẻ đôi, nổi lên trên mặt cụm hoa.

* Thành phần hóa học:

– Hạt mít có giá trị dinh dưỡng như các loại hạt và củ khác, được nhân dân dùng chống đói trong những ngày giáp hạt. Hạt mít có thể phơi khô làm lương thực dự trữ, chứa tới 70% tinh bột, 5,2% protein, 0,62% lipid, 1,4% các chất khoáng.

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-mit-3

Quả mít chín, múi mít và hạt mít.

– Thịt múi mít chín có protein 0,6 – 1,5% (tùy loại mít), glucid 11 – 14% (bao gồm nhiều đường đơn như fructose, glucose, cơ thể dễ hấp thụ), caroten, vitamin C, B2… và các chất khoáng như: sắt, canxi, phospho… Theo tài liệu của Tổ chức Lương nông thế giới (FAO), trong múi mít chứa nhiều chất đường, đạm, các loại vitamin A, B1, B2, C và nhiều khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

* Công dụng trong cảnh quan:

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-mit-1

Cây mít trồng trong sân vườn, vừa cho bóng mát vừa cho quả ngon.

– Cây mít cũng ảnh hưởng tốt đến môi trường, cây cao to, sống khỏe, chịu hạn tốt, tán lá dày và xanh quanh năm giúp cải thiện môi trường sống, che bóng, tạo môi trường thoáng đãng. Do đó, không chỉ ở nông thôn mà ở các khu đô thị việc trồng mít cũng rất được ưa chuộng.

* Công dụng trong y học:

– Hầu như tất cả các bộ phận của cây mít đều được dùng làm thuốc. Lá mít được dùng làm thuốc lợi sữa, chữa ăn uống không tiêu, tiêu chảy và trị cao huyết áp. Ở Ấn Độ, người ta dùng lá mít chữa các bệnh ngoài da và rắn cắn. Gỗ mít mài lấy nước uống có tác dụng an thần. Trong khi đó, rễ cây mít sắc uống có thể trị tiêu chảy.

* Một số bài thuốc sử dụng bộ phận của cây mít:

1. Dùng làm thuốc lợi sữa: sản phụ sau khi sinh nếu ít sữa, dùng lá mít tươi (30 – 40g/ngày) nấu nước uống giúp sữa tiết ra hoặc tăng tiết sữa. Cũng có thể dùng cụm hoa đực (dân gian thường gọi là dái mít), hay quả non sắc uống để tăng tiết sữa.

2.  Chữa tưa lưỡi trẻ em: phơi lá cây mít vàng cho thật khô rồi đốt cháy thành than, trộn với mật ong, bôi vào chỗ tưa lưỡi 2 – 3 lần/ngày, tối 1 lần.

 3. Chữa trẻ tiểu cặn trắng: lấy 20 – 30g lá già của cây mít mật, thái nhỏ, sao vàng, nấu nước uống.

 4. Chữa hen suyễn: lấy lá mít, lá mía, than tre, cả 3 thứ có lượng bằng nhau sắc uống ngày 1 thang, chia 3 lần.

5. Chữa mụn nhọt, lở loét: lấy lá mít tươi giã nát, đắp lên mụn nhọt đang sưng, sẽ làm giảm sưng đau. Hoặc dùng lá mít khô nấu cô đặc thành cao, bôi lên vết lở loét sẽ mau khỏi.

6. Vị thuốc từ nhựa mít: vỏ cây mít có nhiều nhựa, cũng thường được dùng làm thuốc chữa nhọt vỡ mủ. Hoặc có thể dùng nhựa mít trộn với giấm, bôi lên chỗ mụn nhọt sưng tấy.

7. Thuốc an thần, hạ áp (kể cả co quắp): gỗ mít tươi đem mài lên miếng đá nhám, hoặc chỗ nhám của trôn bát, cho thêm ít nước (nước sẽ vẩn đục do chất gỗ và nhựa mít), ngày uống từ 6 -10g, ngày uống 1 thang, chia 3 lần.

 8. Làm an thần: dùng khoảng 20g gỗ phơi khô (hay vỏ thân gỗ), chẻ nhỏ, sắc với 200ml nước còn 50ml, uống một lần trong ngày, chia 3 lần. Cần uống vài ngày liền.

9. Một số món ăn bổ dưỡng từ mít:

Mít nấu đường: Mít chín 30 múi to, đường trắng 300g, chanh tươi 1 quả. Chọn mít dai vừa chín, múi to thịt dày, loại bỏ hạt, thái miếng vuông. Cho đường vào xoong cùng với 300ml nước, đun sôi, cho mít vào đảo đều. Rút bớt lửa chỉ để sôi lăn tăn, khi mít chín trong, nước đường hơi sánh lại là được. Để mít nguội, đem ướp lạnh. Lúc ăn, lấy mít vào cốc, vắt chanh vào nước đường còn lại, khuấy đều, tưới lên mít, ăn mát lạnh, dùng tráng miệng sau bữa ăn, còn giúp giải rượu bia.

 Món mít non xào thịt: Quả mít non gọt vỏ gai, thái lát, đem xào với thịt lợn (heo) nạc, nêm thêm gia vị, dùng ăn với cơm. Món này, theo Đông y có tác dụng bổ tỳ, hòa can, tăng và thông sữa, thích hợp cho phụ nữ sau sinh bị ốm yếu, ăn kém, ít sữa.

* Cách trồng và chăm sóc cây mít:

–  Cây Mít giống phải được chuẩn bị trước. Cây phải đảm bảo đúng giống và phải đủ tiêu chuẩn xuất vườn. Tiêu chuẩn cây Mít có đường kính gốc lớn hơn 0,8cm cao hơn 35cm (kể từ vết ghép. Bộ rễ phát triển mạnh. Lá đang giai đoạn già. Vết ghép tiếp hợp tốt.

– Trước khi đưa đi trồng 2 tuần lễ phải ngừng bón phân, giảm tưới nước và xịt thuốc sâu rầy và phòng chống nấm bệnh thật kỹ lưỡng.

– Về kỹ thuật nhân giống Cây Mít: Có thể trồng mít bằng cây giống được nhân bằng hạt, giâm rễ, giâm cành, chiết cành, cây ghép và nuôi cấy mô. Trồng bằng hạt dễ làm, cây chậm ra trái, dễ phân ly nên ít khi chọn được giống tốt cho trái sai, phẩm chất ngon. Cách thông dụng là trồng bằng cây ghép, cây chiết hoặc giâm hom từ rễ, từ cành cây vừa sớm cho quả, thời gian cho quả kéo dài, vừa giữ được đặc tính tốt của cây Mít mẹ (năng suất trái cao, chất lượng trái tốt). Nhược điểm của cách nhân giống này là khó thành công nếu không nắm được bí quyết nhân giống.

-Đào lỗ sâu và to hơn bầu cây đôi chút.

+ Dùng dao, kéo cắt đáy bầu và cắt bỏ đuôi chuột (rễ cọc) bị xoắn lại.

+ Đặt bầu vào lỗ đã móc sẵn và rút nhẹ túi đựng bầu ra bỏ và lấp đất lại.

+ Nếu đất khô phải tưới cho cây ngay, dùng rơm, rạ, cỏ rác… đậy xung quanh bầu để giữ ẩm.

+ Cây cao, ốm yếu dùng cọc cắm cố định cho cây khỏi ngã đổ.

– Đất trồng: Chọn đất trồng ở nơi khô ráo thoát nước tốt, không bị ngập úng kéo dài, có đủ nước tưới để Cây Mít sinh trưởng.

– Nước: Không chịu ngập úng nhưng cần đủ nguồn nước tưới cho cây khi mang trái, có như vậy trái mít mới đủ lớn, đạt chất lượng và độ đồng đều cao.

 – Nhiệt độ: Cây Mít có tính thích ứng mạnh, có thể sống và phát triển ở những vùng có

nhiệt độ thấp trung bình từ 18-20.

– Ánh sáng: Cây Mít là cây ưa sáng, cần nhiều ánh sáng để cây sinh trưởng và phát triển, kháng sâu bệnh

– Dinh dưỡng: Mỗi năm nên bón bổ sung thêm phân hữu cơ hoai cho Cây Mít 2 lần vào đầu mùa mưa và cuối mùa mưa.

Chanh Trần.

(Nguồn Internet).