Ảnh hồ sơ của Chanh Trần

* Giới thiệu chung:

– Cây hoàn ngọc là một trong những loài cây có nhiều hoạt chất quý và nhiều công dụng chữa bệnh trong dân gian.

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-hoan-ngoc-1

– Tên gọi khác: cây hoàn ngọc, xuân hoa, con khỉ, lan điền,…

– Tên khoa học: Pseuderanthemum palatiferum (Wall.) Radlk.

– Họ thực vật: họ Ô rô – Acanthaceae.

* Mô tả:

– Hoàn ngọc là một loài cây bụi, cao 1-3m, sống nhiều năm, thân non mềm màu xanh lục, thân già hoá gỗ màu nâu, nhiều cành mảnh. Lá mọc đối, cuống lá dài 1,5-2,5cm, phiến lá mềm, hình mũi mác…

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-hoan-ngoc-2

Lá cây hoàn ngọc.

– Cụm hoa là xim dài 10-16cm ở đầu cành. Hoa lưỡng tính, màu trắng pha tím, đài 5 lá rời nhau, tràng hợp có ống hẹp và dài; bao phấn màu tím, bầu thượng, nhẵn, 2 ô. Quả nang, chứa 4 hạt.

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-hoan-ngoc-4

Hoa của cây hoàn ngọc.

* Thành phần hóa học:

– Theo sách Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam của nhóm tác giả Đỗ Huy Bích – Trần Toàn – Viện Dược liệu, do NXB Khoa học kỹ thuật ấn hành năm 2006 thì, cây Hoàn ngọc chứa sterol, flavonoid, đường khử, carotenoid, acid hữu cơ, 7 chất đã được phân lập, trong đó 4 chất là Phytol, β-sitosterol, hỗn hợp đồng phân Epimer của Stigmasterol và Poriferasterol.

– Lá tươi chứa diệp lục toàn phần 2,65mg/g, protein hòa tan 25,5mg/g, polysaccharid hòa tan 0,80%, và các chất: Ca 875,5mg%, Mg 837,6mg%, K 587,5mg%, Na 162,7mg%, Fe 38,75mg%, Al 37,5mg%, V 3,75mg %, Cu 0,43mg%, Mn 0,34mg%, Ni 0,19mg%. Lá có enzym với hoạt tính cao ở pH 7,5, nhiệt độ 70oC.

* Công dụng trong cảnh quan:

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-hoan-ngoc-3

Trồng cây hoàn ngọc trong chậu như một loài cây kiểng lá.

– Hòan ngọc là loài cây bụi, trồng lâu năm nên có thể sử dụng để trồng bồn, trồng mảng tạo điểm nhấn trong sân vườn hay công viên đều được. Cũng có thể trồng trong chậu, xem như một loài cây kiểng lá cũng là ý tưởng không tồi.

* Công dụng trong y học:

– Phòng và hỗ trợ điều trị bệnh U bướu.

– Kích thích tiêu hóa, điều trị rối loại tiêu hóa, điều trị bệnh dạ dày, đường ruột.

– Tác dụng cầm máu

– Tác dụng điều trị vết thương bằng cách nhai lá hoàn ngọc đắp vào vùng bị chấn thương, trầy xước.Tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch, huyết áp.

cay-canh-quan-duoc-lieu-cay-hoan-ngoc-5

Lá cây hoàn ngọc khô.

– Bộ phận dùng: Lá cây: Dùng tươi (thông dụng nhất) hoặc phơi (trong râm) hay sấy khô. Vỏ thân, vỏ rễ, cành cây. Toàn cây tươi giã nát hoặc phơi (trong râm) hay sấy khô. Rễ cây: thường phải là cây có từ 7 năm tuổi trở lên mới tốt.

* Một số bài thuốc sử dụng bộ phận của cây hoàn ngọc:

1. Chữa các bệnh về đường tiêu hóa :đi lỏng, rối loạn tiêu hóa, táo bón, đau bụng .
– Ăn từ 7 đến 9 lá , một ngày 4 lần . Ba ngày lành bệnh.
– Nếu đau bụng mà nghi là đau ruột thừa chưa kịp đi cấp cứu ( vì bệnh viện xa nhà ), ăn liều cao :15 đến 20 lá, bình tĩnh cứ ráng nhai cho kỷ , ăn 4 lần trong vòng 1 đến 2 giờ , cơn đau không còn bức bách , sẽ giảm nhẹ , và tiếp tục phải đi bệnh viện cấp cứu.
2. Bệnh kèm theo chảy máu :chảy máu dạ dày, đường ruột, phân có máu, đi tiểu ra máu kể cả đái buốt, đái gắt (đái nhỏ giọt và nóng ).
– Lấy 1 nắm lá tươi, đổ 2 chén nước, nấu còn 1 chén, uống sáng sớm khi chưa ăn gì, hoặc lúc bụng đói, hoặc là nấu canh nhạt, ăn 1 bát nhỏ . Ăn 1 ngày 3 lần sáng, trưa , chiều. Một tuần là hết bệnh.

3. Chữa các bệnh u xơ phổi, tiền liệt tuyến: một nắm lá tươi xay sinh tố với 1 chén nước, uống trước bữa ăn. Mỗi ngày 3 lần, uống 1 tháng hết bệnh .

4. Các bệnh về gan (xơ gan cổ trướng, viêm gan):
– Ăn 10 lá tươi khi bụng còn đói. Một ngày 3 lần.
– Lá phơi khô xay bột, hòa với bột Tam Thất theo tỉ lệ 1/1, chính là thuốc trị xơ gan củ chướng đặc hiệu .Bệnh nhân uống trước bửa ăn 1 muổng cà phê , 1 ngày 3 lần. Bụng cảm thấy nhẹ và xẹp dần .Hai tháng hết hẳn .

5. Bệnh về thận: viêm thận cấp, hoặc mãn, suy thận, các hiện tượng, đái đục, đái ra máu :Nhai 9 lá , 1 ngày 3 lần. Sau 1 tháng các triệu chứng trên giãm dần và …hết bệnh .

6. Chữa viêm lóet: Ăn lá tươi khi bụng còn đói, nhất là buổi sáng, mỗi lần 7 lá, 3 lần buổi sáng, 2 lần buổi chiều. Chỉ cần ăn trong 2 tuần. Sau khi lành bệnh, tuyệt đối cấm uống rượu. Nếu uống rượu thì bệnh phát nặng hơn và không chữa bằng lá hoàn ngọc được.

7. Điều chỉnh huyết áp, ổn định thần kinh: Khi biến đổi huyết áp (cao hay thấp ), nhai chậm , rất chậm 9 lá ( cho nước miếng quyện vào lá. Ăn xong, nằm nhắm mắt nghỉ ngơi trong thời gian ngắn khoảng 15 phút thì huyết áp sẽ trở lại bình thường .

8. Chữa về chấn thương: Các loại chấn thương, chảy máu, gảy, dập xương hay bắp thịt …Lá hoàn ngọc già có tác dụng cầm máu, khôi phục các mô cơ bị dập, viêm nhiễm .
– Tùy vết thương nặng, nhẹ, to, nhỏ…mà nhai lá đấp vào vết thương. Trước hết, cầm máu, sau thì đấp lá và băng lại. Khoảng 2, 3 giờ sau thì thay băng.

9. Khi cảm cúm: có hiện tượng đau đầu, sốt, mệt mỏi, ngứa cổ ho khan :
– Ăn 8 lá, cứ cách 1 giờ ăn 8 lá, 3 lần như thế cơn sốt nhanh chóng hạ, hết đau đầu .Còn mệt ăn cháo cá hay cháo thịt nấu với lá hoàn ngọc, hành, gừng, tiêu. Một ngày sau sẽ trở lại bình thường.

* Cách trồng và chăm sóc cây hoàn ngọc:

– Lúc đầu ta chỉ cần có 1 cây. Sau khi mọc nhánh được trên 3 đốt, ta cắt đốt thứ 3 và cắm 1 đốt xuống đất .Nên che nắng và giữ độ ẩm .

– Sau 1 tuần, nếu ngọn không héo thì cây đã bén rễ. Khi ngắt lá, tránh ngắt hết cuống, cành sẽ chay (cứng) sẽ không ra lá nữa.Ta nên cắt từ đầu thân lá.

– Sau khi trồng, thường xuyên tưới nước hàng ngày cho cây vào buổi sáng và buổi chiều. Khi cây bén rễ thì bón thúc. Cây được cung cấp đủ chất dinh dưỡng thì lá sẽ nhanh tốt.

Chanh Trần.

(Nguồn Internet).